Bezpieczeństwo w miejscu pracy (health and safety)

Obowiązki stron stosunku pracy określone są przepisami prawa oraz w szerokim zakresie wynikają one również z prawa zwyczajowego. Działania zgodnie z prawem oraz określoną praktyką i zwyczajem, może dać relatywną gwarację spokoju, przy założeniu właściwego zabezpieczenia wzajemnych interesów stron. Naruszenia prawa niekoniecznie muszą wynikać z działań celowych, niejednokrotnie są one wynikiem przeoczenia czy zaniedbania, niemniej o poważnych skutkach prawnych.

Bezpieczeństwo w miejscu pracy może bowiem rodzić odpowiedzialność niezależną od winy. Warto wspomnieć, iż szeroko rozumiane obowiązki pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy obejmują nie tylko bezpieczeństwo i higienę pracy, ale również te, które dotyczą należytego zabezpieczenia pracownika przed stresem w miejscu pracy. Zagadnienie bezpieczeństwa w miejscu pracy wiąże się m.in. z tematyką dyskryminacji oraz innych działań bezprawnych lub nieprawidłowości będących dla pracowników źródłem stresu, w tym również przyczyną chorób i niepełnosprawności wynikającej z długotrwałego stanu chorobowego. Polski prawnik znający doskonale prawo pracy obowiązujące w UK może niezwłocznie podjąć szereg skutecznych działań dotyczących zapewnienia praw pracownikom w zakresie bezpieczeństwa w miejscu pracy. Działania te dotyczą nie tylko zapewnienia podstawowych wymagań BHP, lecz również obniżenia czynników wywołujących stres oraz choroby zawodowe, charakterystyczne dla poszczególnych grup zawodowych.

Prawa w zakresie bezpieczeństwa w UK

Zdrowie i bezpieczeństwo w miejscu pracy zależy w największym stopniu od rozwiązań i procedur stosowanych przez pracodawcę. Pracownik zatrudniony na terenie Zjednoczonego Królestwa ma zatem prawo:

  • pracować w miejscach, w których wszystkie zagrożenia dla jego zdrowia i bezpieczeństwa są pod odpowiednią kontrolą;
  • opuścić miejsce pracy oraz teren, jeżeli uważa, że grozi mu niebezpieczeństwo;
  • zawiadomić swojego pracodawcę o problemach i obawach dotyczących zdrowia i bezpieczeństwa;
  • skontaktować się z HSE (Health and Safety Executive) lub samorządem lokalnym w przypadku dalszych obaw dotyczących zdrowia i bezpieczeństwa, bez ryzyka kłopotów;
  • dołączyć do związku zawodowego i zostać przedstawicielem ds. bezpieczeństwa;
  • uzyskać płatny urlop na szkolenie dotyczące zasad bezpieczeństwa w miejscu pracy;
  • do przerwy na odpoczynek trwającej co najmniej 20 minut, jeżeli pracuje więcej niż sześć godzin bez przerwy;
  • do płatnego urlopu;
  • do dostępu do odpowiednich toalet, miejsc do mycia się i wody pitnej;
  • do dostatecznego wyposażenia w zakresie pierwszej pomocy.

Obowiązki pracodawcy odnośnie bezpieczeństwa w pracy

Każdy pracodawca w Zjednoczonym Królestwie ma także obowiązek zapewnienia bezpiecznego i odpowiedniego środowiska w miejscu pracy. Powinien on zatem podejmować właściwe działania celem ochrony pracownika przed działaniami o charakterze dyskryminacyjnym. Jak powszechnie wiadomo, dyskryminacja wpływa destrukcyjnie na psychikę pracownika, a tym samym pogarsza jego zdolność do wykonywania pracy. Obowiązek zapobiegania dyskryminacji w pracy wiąże się bezpośrednio z obowiązkiem skutecznego i szybkiego rozpatrywania skarg pracowniczych. Niedopełnienie tego istotnego obowiązku może w poważnych sytuacjach stanowić podstawę do uzasadnionej rezygnacji z pracy i dochodzenia odszkodowania z tytułu naruszenia umowy o pracę, w tym obowiązku wzajemnego zaufania (czyli „constructive dismissal”).

Niedostateczne bezpieczeństwo w miejscu pracy może stanowić podstawę do podjęcia przez pracownika działań zmierzających do wszczęcia postępowania na drodze prawnej w celu uzyskania roszczeń od pracodawcy. Pracownik może zwrócić się do kancelarii prawnej i opisać swoje obawy dotyczące bezpiecznych warunków w miejscu pracy. Polski prawnik znajdzie odpowiednie podstawy prawne zgodne z literą brytyjskiego prawa i zadba o interesy swojego klienta.

Jednym z niezwykle ważnych powodów, dla których pracownicy szukają sprawiedliwości w sądzie, jest naruszenie jego zdrowia na szwank wywołane wysokim poziomem stresu w miejscu pracy. W obecnych czasach poziom stresu dynamicznie wzrasta, co ma bezpośredni związek ze wzrostem oczekiwań pracodawców wobec pracowników oraz generalnie z wymogami rynku pracy. Pracownik najczęściej boi się utraty miejsca pracy, wobec czego bez protestu akceptuje stresujące sytuacje, często godząc się na działania niezgodne z prawem, które mają zgubny wpływ na zdrowie i jakość życia. Konsekwencją wysokiego i permanentnego stresu mogą być poważne choroby. Ponadto częste przebywanie na zwolnieniu lekarskim może grozić zwolnieniem z pracy. W takiej sytuacji również istnieje możliwość szukania pomocy i porady prawnej u polskiego prawnika, lecz ważniejszą kwestią jest poprawa warunków bezpieczeństwa pracy, a nie dochodzenie swoich praw w sądzie. W Londynie istnieje wiele firm, które w polityce zatrudnienia mają wpisane zapewnienie wszystkim pracownikom pełnego bezpieczeństwa i przyjaznej atmosfery w miejscu pracy.

Stres jako element zmniejszający bezpieczeństwo w pracy

Czy można zatem zredukować poziom stresu w pracy, zapobiegając wielu negatywnym skutkom, które wywołuje?

Każdy pracownik powinien zdać sobie sprawę z tego, że stres jest ściśle związany z zagadnieniami zdrowego i bezpiecznego miejsca pracy. Pracodawcy podlegają określonym obowiązkom prawnym wśród których zapewnienie pracownikom bezpiecznego środowiska pracy jest standardem. Ten obowiązek jest zapisany w prawie zwyczajowym UK oraz w ustawie the Health and Safety at Work z roku 1974 (HSAW), jak również w rozporządzeniach wykonawczych do tej ustawy. Dzięki temu pracodawca ma możliwość wdrożenia odpowiednich środków prewencyjnych, aby uniknąć wystąpienia takiego ryzyka. Dysponuje również zestawem odpowiednich środków do zwalczania stresu u źródła. Dla pracownika kluczowe znaczenie mają zatem czytelne regulacje i procedury wewnętrzne pracodawcy, które mają zapewnić bezpieczne środowisko pracy.

Naruszenie przez pracodawcę obowiązków z zakresu bezpieczeństwa miejsca pracy niesie za sobą tak ryzyko odpowiedzialności cywilnej za zaniedbanie, jak i karnej z poważnymi sankcjami, włączając w to grzywny.

Dlatego zapewnienie bezpieczeństwa w miejscu pracy jest niezwykle istotne, gdyż od niego uzależnione jest prawidłowe funkcjonowanie firmy. Każdy odpowiedzialny pracodawca zdaje sobie sprawę z faktu, że na trwały sukces firmy mają wpływ wszyscy jej pracownicy, a ich skuteczność oraz wyniki uzależnione są również w znacznej mierze od samopoczucia i poziomu zadowolenia pracowników. W związku z tym tak ważne jest sygnalizowanie pracodawcy wszystkich problemów dotyczących różnych aspektów bezpieczeństwa i higieny w miejscu pracy. Jednym ze sposobów gwarancji pracownikom bezpieczeństwa jest danie im możliwości do zgłaszania skarg i wniosków, W przypadku nieporozumień na linii pracodawca – pracownik i niepowodzenia prób polubownych, poprzez wniesienie sprawy do sądu i/ lub innych uprawnionych organów.